1901

rok 1901 / MCMI XIX wiek · XX wiek · XXI wiek
1899 « 1900 « 1901 » 1902 » 1903

Spis treści

1 Wydarzenia w Polsce
2 Wydarzenia na świecie
3 Urodzili się
4 Zmarli
5 Zdarzenia astronomiczne
6 Nagrody Nobla
7 Zobacz też
8 Święta ruchome

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

16 marca - w Krakowie w Teatrze Starym odbyła się premiera Wesela Wyspiańskiego.
20 maja - wybuchł strajk szkolny polskich dzieci we Wrześni. Doszło do zamieszek spowodowanych wprowadzeniem języka niemieckiego w nauce religii.
21 września - następuje nadanie praw miejskich prężnie rozwijającej się ponad 670 letniej wsi Jaworzno, przez cesarza Franciszka Józefa I.
listopad - ukazał się w krakowskim „Czasie” protest Henryka Sienkiewicza przeciwko prześladowaniu przez władze pruskie polskich dzieci we Wrześni. Odezwę zamieściły prawie wszystkie polskie dzienniki i wiele zagranicznych.
5 listopada - otwarto Filharmonię w Warszawie.
W Krakowie uruchomiono pierwszą zelektryfikowaną linię tramwajową.
Wprowadzono nowy "Statut gminny dla stołecznego królewskiego miasta Krakowa".

[edytuj] Wydarzenia na świecie

1 stycznia - powstanie Związku Australijskiego.
1 stycznia - Nigeria staje się brytyjskim protektoratem.
1 stycznia - francuski zespół rugby rozegrał pierwszy próbny mecz z zespołem z Nowej Zelandii – All Blacks.
5 stycznia - bakterie duru brzusznego, które wydostały się z więzienia w Seattle, zapoczątkowały pierwszą z dwóch epidemii w USA w ciągu roku.
7 stycznia - w USA Alferd Packer zostaje zwolniony z więzienia, w którym przebywał 18 lat skazany za kanibalizm.
10 stycznia - pierwsze duże złoża ropy naftowej zostają odkryte w Beaumont w Teksasie. Dzień ten jest uważany za narodziny przemysłu naftowego w USA.
22 stycznia - po prawie 64 latach panowania - najdłuższym w historii brytyjskiej monarchii - zmarła w wieku 81 lat królowa Wiktoria. Jej najstarszy syn Edward VII zostaje królem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii i dominiów brytyjskich.
28 stycznia - baseballowa American League ogłasza się Główną Ligą Baseballową w USA.
20 lutego - po raz pierwszy obraduje legislatura terytoriów Hawai.
25 lutego - J. P. Morgan, amerykański finansista wciela do swego imperium "United States Steel Corporation", największą korporację produkującą stal w USA.
2 marca - Kongres Stanów Zjednoczonych uchwalił prawo (Platt amendment), limitujące autonomię Kuby, jako warunek wycofania z jej terytorium wojsk amerykańskich.
4 marca - w USA prezydent William McKinley rozpoczyna drugą kadencję swych rządów.
6 marca - w Bremie doszło do nieudanej próby zamachu na Wilhelma II Hohenzollerna, cesarza niemieckiego i króla Prus.
17 marca - wystawa 71 obrazów Vincenta van Goha w Paryżu, 11 lat po śmierci malarza, wywołała sensacje.
31 marca – w Zjednoczonym Królestwie Wielkiej Brytanii i Irlandii odbył się spis ludności.
25 kwietnia - stan Nowy Jork, jako pierwszy w USA, wprowadza obowiązkowe tablice rejestracyjne na samochodach.
3 maja - wielki pożar na Florydzie w Jacksonville, zginęło 7 osób, zostało zniszczonych ponad 2368 budynków, około 10 tys. mieszkańców miasta straciło dach nad głową.
5 maja - oficjalnie zakończyła się wojna o Jukatan, prowadzona od 1847 pomiędzy Majami a oddziałami reprezentującymi ludność napływową z Europy (Yucatecos).
9 maja - w Australii w Melbourne otwarto pierwszy parlament.
17 maja - doszło do załamania na Nowojorskiej Giełdzie Papierów Wartościowych (6 najgorsze w historii załamanie na rynku papierów wartościowych).
25 maja - został założony Club Atlético River Plate argentyński klub piłkarski.
27 maja - w New Jersey, powstaje pierwsza wytwórnia wymienialnych baterii (Edison Storage Battery Company), założona przez Thomasa Edisona.
31 maja - początek budowy Kolei Transsyberyjskiej.
2 czerwca - Katsura Tarō zostaje premierem Japonii.
12 czerwca - Kuba staje się protektoratem Stanów Zjednoczonych.
4 lipca - w miejscowości Hartland w prowincji Nowy Brunszwik w Kanadzie na rzece św. Jana (St.John River) zostaje otwarty najdłuższy obudowany most na świecie (390 m).
24 lipca - O. Henry, właściwie William Sydney Porter, wychodzi na wolność z więzienia w Columbus w stanie Ohio, gdzie spędził trzy lata za malwersacje finansowe.
5 sierpnia - Peter O'Connor, irlandzki lekkoatleta, specjalizujący się w skoku w dal i trójskoku, skoczył na odległość 7,61 m, ustanawiając rekord świata, który przetrwał aż 20 lat.
21 sierpnia - została założona, w Detroit w stanie Michigan, wytwórnia samochodów osobowych "Cadillac Motor Company", kompania została zreformowana 22 sierpnia 1902 roku i zmieniła nazwę na "Cadillac Automobile Company".
2 września - wiceprezydent Theodore Roosevelt w swoim przemówieniu na jarmarku stanowym w Minesocie użył sławnego zwrotu: "Mów miękko i trzymaj duży kij" (Speak softly and carry a big stick).
5 września - powstała "Mniejsza Liga Baseballowa" (Minor League Baseball) w Chicago.
6 września - zamach na prezydenta USA. William McKinley został zastrzelony przez anarchistę polskiego pochodzenia Leona Czolgosza.
7 września - w Chinach zakończyło się powstanie Bokserów.
14 września - Theodore Roosevelt został prezydentem USA.
14 września - chiński mistrz sztuki wojennej Huo Yuanjia, pokonał czterech przeciwników, którzy wyzwali go na pojedynek, po jednym z Francji, Anglii, Rosji i Japonii.
2 października - marynarka wojenna Wielkiej Brytanii zostaje wyposażona w pierwszy okręt podwodny.
4 października - amerykański jacht "Columbia" pokonał irlandzki jacht "Shamrock" w regatach o Puchar Ameryki.
16 października - amerykański prezydent Theodore Roosevelt zaprosił lidera czarnoskórych amerykanów Bookera T. Washingtona do Białego Domu. Biali obywatele ze stanów południowych zareagowali gniewnie na to wydarzenie, co wzmogło przemoc rasową w tym regionie.
23 października - Uniwersytet Yale'a świętował dwustulecie swego założenia.
24 października - nauczycielka z Michigan Annie Taylor, spłynęła w dół wodospadu Niagara w beczce i przeżyła.
29 października - Leon Czolgosz, zamachowiec który zamordował prezydenta Williama McKinley’a, zostaje stracony na krześle elektrycznym.
15 listopada - Miller Reese Hutchinson opatentował “acousticon”, prototyp aparatu słuchowego.
27 listopada - w Pensylwanii w miejscowości Carlisle pod Harrisburgiem, zostaje założona uczelnia wojskowa - U.S. Army War College.
28 listopada - nowa konstytucja stanu Alabama w USA, pozbawia prawa wyborczego czarnoskórych obywateli ze względu na brak umiejętności pisania i czytania.
3 grudnia - prezydent Theodore Roosevelt w przemówieniu do Izby Reprezentantów Stanów Zjednoczonych apeluje o zaprzestanie tworzenia monopoli w gospodarce - w rozsądnych granicach.
10 grudnia - w Sztokholmie, w piątą rocznicę śmierci Alfreda Nobla, odbyła się pierwsza ceremonia wręczania Nagrody Nobla.
12 grudnia - Gugliemo Marconi przeprowadził pierwszą transatlantycką transmisję radiową. W Nowej Fundlandii w Kanadzie odebrał literę "S" nadaną alfabetem Morse’a.
20 grudnia - zostaje ukończona budowa linii kolejowej łączącej Ugandę i Kenię z Mombasą nad Oceanem Indyjskim.
Austriak Karl Landsteiner odkrył istnienie grup krwi.
Anglik Edward Henry opracował system identyfikacji osób na podstawie linii papilarnych.
Niemcy wprowadzili na uzbrojenie miotacze ognia o współczesnej budowie.
Pierwszą operację plastyczną twarzy (czyli korekcję skóry twarzy i szyi - fecelifting) przeprowadził chirurg berliński Eugen Hollander, pacjentką była polska arystokratka.
Parlament Wielkiej Brytanii uchwalił prawo (Factory Act) zabraniające zatrudniania dzieci poniżej 12 roku życia.
Winston Churchill zasiada w izbie niższej dwuizbowego parlamentu brytyjskiego – w Izbie Gmin.
Powstaje drużyna baseballowa grająca w w dywizji centralnej American League – Cleveland Indians.
Zostaje zbudowany prototyp motocykla firmy Harley-Davidson.
Zostaje odkryty Okapi - ssak z rodziny żyrafowatych zamieszkujący centralną Afrykę, wcześniej znany tylko miejscowym Afrykanom.
Brytyjczyk Huberta Bootha wynalazł stacjonarny odkurzacz elektryczny, w roku 1907 został skonstruowany w USA pierwszy przenośny odkurzacz elektryczny.
Twórcami nurtu malarstwa zwanego kubizmem, Pablo Picasso rozpoczął okres swej twórczości zwany niebieskim.