Programowanie

Fantastyka naukowa

Fantastyka naukowa

Ten artykuł dotyczy gatunku literackiego lub filmowego. Zobacz też: Science Fiction (czasopismo).

Fantastyka naukowa – gatunek literacki lub filmowy (zwany też z angielskiego science fiction i określany skrótowo jako "s-f" lub "sci-fi") o fabule osnutej na przewidywanych osiągnięciach nauki i techniki oraz ukazującej ich wpływ na życie jednostki lub społeczeństwa. Razem z fantasy i horrorem, fantastyka naukowa zaliczana jest do fantastyki.

Spis treści

[edytuj] Informacje ogólne

Fantastyka naukowa najczęściej opisuje wydarzenia umiejscowione w przyszłości wobec czasów autora (lecz niekoniecznie!) i opiera się na hipotetycznym rozwoju nauki i techniki. Utwór fantastycznonaukowy zawiera zwykle takie cechy jak: specyficzny typ czasoprzestrzeni, neologizmy związane z rozwojem techniki, kontakt z obcą cywilizacją, podróż w czasie, cudowne lub tragiczne skutki wynalazków technicznych i odkryć naukowych. Najważniejsza jest hipotetyczna zgodność wydarzeń ze współczesnym stanem wiedzy o nauce i technice. Najbardziej charakterystyczne motywy utworów s-f to umiejscowienie akcji w innych galaktykach, zamknięcie jej na pokładzie statku kosmicznego, wędrówka w czasie, kontakt z obcą cywilizacją. Akcja utworów s-f może się jednak również odbywać w całości na naszej planecie w nieznacznie tylko zmodyfikowanych przewidywaniach realiów bliskiej nam przyszłości, czy też w czasie równoległym do naszej rzeczywistości. Bywa także, że spora część akcji toczy się w... przeszłości (jak w Linii Czasu Michaela Crichtona).

[edytuj] Definicja

Arthur C. Clarke we wstępie do swoich dzieł zebranych, napisanym w czerwcu 2000 roku, zadając pytanie Czym właściwie jest fantastyka naukowa? odpowiada: próby zdefiniowania S-F będą kontynuowane tak długo, jak długo ludzie będą pisać prace doktorskie. Zgadza się jednak z definicją jednego z doktorantów, Damona Knighta - fantastyka naukowa to to, na co wskazując mówię: To jest fantastyka naukowa.[1]

Dodatkowo, rozróżniając fantastykę naukową od fantasy, Clarke sugeruje następującą definicję operacyjną:

[edytuj] Literatura

Tradycje literatury fantastycznonaukowej sięgają początków XIX w. (Frankenstein Mary Shelley), choć jej prawdziwy początek przypada raczej na lata 60. XIX w. i związany jest z rozwojem zarówno powieści przygodowej, jak i techniki – tu najważniejszym autorem jest Jules Verne: Pięć tygodni w balonie (1863), Wyprawa do wnętrza Ziemi (1864). Dzieje w zasadzie już XX-wieczne otwiera H. G. Wells z Wehikułem czasu (1895) i Wyspą doktora Moreau (1896). Tradycję polskiej s-f stworzył Jerzy Żuławski w trylogii księżycowej: Na srebrnym globie (1903), Zwycięzca (1910), Stara Ziemia (1911).

[edytuj] Najważniejsi polscy twórcy SF

[edytuj] Najważniejsi zagraniczni twórcy SF

[edytuj] Film

Do najważniejszych filmów fantastycznych należą: przede wszystkim Gwiezdne wojny George'a Lucasa, Odyseja kosmiczna 2001 Stanleya Kubricka wraz z Odyseją kosmiczną 2010, na podstawie powieści Arthura C. Clarke'a oraz Łowca androidów (oryg. Blade Runner) Ridleya Scotta na podstawie powieści Philipa K. Dicka. Kultowym dziełem jest także rozpoczęty w 1979 roku przez tegoż reżysera cykl Alien. Diuna na podstawie powieści Franka Herberta, Bliskie spotkania III stopnia Stevena Spielberga, Terminator Jamesa Camerona, Matrix w reżyserii braci Wachowskich. Z przeniesionej na ekrany polskiej SF na uwagę zasługuje Solaris Stanisława Lema (wersja rosyjska i amerykańska). W rozwoju filmowej fantastyki ważną rolę odegrały też seriale telewizyjne: Star Trek, Babilon 5, Battlestar Galactica, Cosmos 1999 i Gwiezdne wrota: SG-1 oraz Atlantis.

[edytuj] Najważniejsi zagraniczni twórcy

[edytuj] Malarstwo

SF zainspirowało także wielu grafików i malarzy. Niektórzy niemal wyłącznie poświęcili się kreowaniu świata przyszłości.

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Przypisy

  1. ↑ A. C. Clarke, The Collected Stories, Gollancz Science Fiction, London 2002, IX.
  2. ↑ Ibidem

[edytuj] Linki zewnętrzne

Commons
Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Fantastyka naukowa