Język fiński

Suomi
Obszar	Finlandia, Estonia, Finnmark (Norwegia), Karelia (Rosja) i inne
Liczba mówiących	6 milionów
Ranking	(poza pierwszą 100.)
Klasyfikacja genetyczna	Języki uralskie Języki ugrofińskie Języki fińskie Języki bałtyckofińskie **Język fiński
Pismo	łaciński
Status oficjalny
Język urzędowy	Finlandia, Karelia, jeden z urzędowych w Unii Europejskiej
Regulowany przez	?
Kody języka
ISO 639-1	fi
ISO 639-2	fin
SIL	FIN
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata Fińska wersja językowa Wikipedii W Wikisłowniku: Słownik języka fińskiego

Język fiński (suomi) - język ugrofiński (rodzina uralska), którym posługuje się około 5,3 mln mówiących, zamieszkałych głównie w Finlandii, gdzie jest językiem urzędowym. Używany także przez Finów w Karelii (Rosja) i na pograniczu szwedzko-norweskim. Blisko spokrewniony z estońskim.

Język literacki zaczął się rozwijać od XVI w. na podstawie dialektu zachodniego z okolic miasta Turku. Jednak od XIX w. przeważają wpływy dialektów wschodnich. Przez długi okres język fiński był językiem warstw mniej wykształconych, w przeciwieństwie do języka szwedzkiego - języka warstw panujących (zobacz: Historia Finlandii). Dopiero działalność fińskiego filozofa Johana Wilhelma Snellmanna, przyczyniła się do ustanowienia w 1863 r., przez cara języka fińskiego jako oficjalnego w Finlandii na równi z rosyjskim. Jego hasło brzmiało: "Szwedami już nie jesteśmy, Rosjanami nie możemy być". Szwedzki stracił odwieczną pozycję pierwszego języka urzędowego. Od tego czasu obserwuje się szybki rozwój literatury w języku fińskim i spadek znaczenia języka szwedzkiego. Pewna część Szwedów mieszkających od wieków w Finlandii przyjęła wówczas język fiński za język ojczysty.

Pod względem strukturalnym język fiński jest językiem aglutynacyjnym. Na podstawie fonetyki fińskiego John Ronald Reuel Tolkien stworzył język Elfów Wysokiego Rodu - quenya.

[edytuj] Morfologia

Język fiński ma dwie liczby, 16 przypadków (z czego dwa jedynie w Pl.) i podobnie jak większość języków ugrofińskich nie rozróżnia rodzaju. Przymiotnik nie różni się fleksyjnie od rzeczownika, a przynależność wyraża się poprzez sufiksy posesywne. Czasownik ma tylko jedną koniugację, ale towarzyszą jej różne zmiany, które tylko pozornie mają coś wspólnego z deklinacją, a tak naprawdę chodzi tu o końcówki które doczepiamy do słów i które zastępują nasze przyimki. Niestety błędnie nazywane również w terminologii języka fińskiego przypadkami. Ta "deklinacja" tak naprawdę, mimo że ma ponad 20 "przypadków" jest bez porównania łatwiejsza od jakiejkolwiek słowiańskiej dekliancji.

Sufiksy w deklinacji fińskiej

	Sg.	Pl.
Nom	-	-t
Part	-a/ -ä ,-ta/-tä	ts.
Gen	-n	-n, -den, tten, in, ten, en
Acc I	= Gen.	=Nom.
Acc II	= Nom.	=Gen.
Ess	-na/-nä	ts.
Trans	-ksi	ts.
Comit	-	-ne + suf. pos.
Prlat	-	-tse
Abess	-tta/-ttä	ts.
Instr	-n	ts.
Inn	-ssa/-ssä	ts.
ELat	- sta/-stä	ts.
Ill	-n, -h-n, -seen	-in, -hin, -iiin
Adess	-lla/-llä	ts.
Abl	-lta/-ltä	ts.
All	-lle	ts.

[edytuj] Odmiany języka

Istnieją dwie główne odmiany języka fińskiego. Standardowa forma (fin. yleiskieli lub kirjakieli) jest używana w gazetach, książkach, pisemnych instrukcjach, oficjalnych wystąpieniach. Oprócz tego istnieje wersja mówiona, kolokwialna (fin. puhekieli), która jest używana w codziennej komunikacji między Finami, coraz częściej także w mediach. Poza tym istnieją odmiany lokalne, w zależności od regionu można usłyszeć np. różne powitania.