Programowanie

Kana (pismo)

Kana (pismo)

Kana (仮名) – wspólna nazwa sylabicznych pism japońskich na które składają się z dwa sylabariusze: ひらがな hiragana i カタカナ katakana, istnieje również starszy, nieużywany już system manyogana.

Spis treści

[edytuj] Pochodzenie

Obie współczesne kany wywodzą się z zestawów znaków kanji używanych do zapisu dźwięków w oderwaniu od ich znaczenia. Znaki te uprościły się z czasem aż osiągnęły współczesny wygląd. Obie formy mają tyle samo znaków o takim samym znaczeniu fonetycznym, są jednak używane w różnych sytuacjach – informacje na ten temat są dostępne w artykułach..

Dla większości znaków kana w poszczególnych sylabariuszach, panuje zgodność co do kanji z którego się wywodzą, gdyż często jest to ten sam znak. Każda kana zawiera 46 znaków oraz 2 znaki, które nie są używane od czasów reformy pisowni przeprowadzonej po drugiej wojnie światowej (w niefonetycznym rōmaji Nihon-siki):

a ka sa ta na ha ma ya ra wa n
i ki si ti ni hi mi ri wi
u ku su tu nu hu mu yu ru
e ke se te ne he me re we
o ko so to no ho mo yo ro wo

Nie ma znaków /yi/ /ye/ ani /wu/. Znaki /wi/ oraz /we/ nie są współcześnie używane.

[edytuj] Modyfikatory

W prawym górnym rogu umieszcza się dwie małe pionowe kreseczki, żeby udźwięcznić sylabę. Dokładniej zmienia to:

Kółeczko w prawym górnym rogu zmienia /h/ na /p/.

Niekonsekwencja fonetyczna /h/-/b/-/p/ wynika ze zmian w wymowie. Niegdyś sylaby rozpoczynające się na /h/ wymawiało się rozpoczynając od /p/. Wymowa /p/ zmieniła się w większości pozycji na /h/, jednak nie zmieniono pisowni i znaki te mogły oznaczać równie dobrze /h/ jak i /p/, dlatego z czasem zaczęto oznaczać wymowę /p/ kółeczkiem.

[edytuj] Wymowa kana

Samogłoski /a/, /e/, /i/ i /o/ wymawia się podobnie jak w języku polskim, choć /u/ odbiega trochę od polskiej wymowy, to wymawianie go z polską manierą nie będzie jednak wielkim błędem.

/k-/, /g-/, /n-/, /m-/, /p-/ i /b-/ wymawia się tak samo jak po polsku. /r-/ jest dźwiękiem pośrednim pomiędzy polskimi /l/ a /r/. /si/ i /zi/ wymawia się /śi/, /dźi/, pozostałe /s-/ i /z-/ wymawia się tak jak po polsku.

/tu/ wymawia się /tsu/ (/cu/), /du/ wymawia się /dzu/, /ti/ wymawia się /ći/, /di/ wymawia się /dźi/.

W pozostałych pozycjach wymawia się je normalnie.

/hu/ wymawia się /fu/, pozostałe /h-/ wymawia się normalnie.

/y-/ wymawia się jako /j-/. Po niektórych sylabach zakończonych na /i/ następuje zlanie się dwóch sylab, i tak:

itd.

/w-/ wymawia się /ł/.

Znak /n/, podobnie jak polskie samogłoski nosowe, wymawia się różnie w różnych kontekstach. Np. przed /p/ i /b/ przypomina raczej /m/ niż /n/.

[edytuj] Zobacz też

Wikibooks
Zobacz podręcznik na Wikibooks:
Krótki kurs kana

[edytuj] Linki zewnętrzne

p • d • e
Pisma świata

Alfabetyczne: Arabskie  • Aramejskie  • Braille'a  • Cirth  • Cyrylica  • Dewanagari  • Etiopskie  • Fenickie  • Głagolica  • Gockie  • Greckie  • Gruzińskie  • Hebrajskie  • Łacińskie  • Ormiańskie  • Rowasz  • Runiczne  • Tengwar  • Tifinagh
Sylabowe: Bopomofo  • Czirokeskie  • Dewanagari  • Gurmukhi  • Hangyl  • Hiragana  • Kanadyjskie  • Katakana  • Laotańskie  • Sojombo  • Tajskie  • Tamilskie  • Tybetańskie
Obrazkowe: Hieroglify  • Pismo pierwotne
Chińskie: Pismo chińskie (tradycyjne i uproszczone)  • Hancha  • Kanji
Zobacz też: Alfabet  • Systemy pisma CJK  • Alfabet flagowy  • Alfabet Morse'a