Londyn

Ten artykuł dotyczy stolicy Wielkiej Brytanii. Zobacz też: London.

Współrzędne: 51°30' N 00°07' W51.5 -0.1166667 (Londyn)

Londyn

1607 km²

Położenie

51°30' N
00°07' W

Ludność (2006)
• liczba ludności
• gęstość
• aglomeracja

8,2 mln
5102 os./km²
20 mln

Nr kierunkowy

Centrum: 44 207
Przedmieścia: 44 208
Przedmieścia: 44 203

Podział miasta

32 (dzielnice) Boroughs
oraz autonomiczne City

Miasta partnerskie

Berlin, Niemcy

Moskwa, Rosja
Nowy Jork, Stany Zjednoczone
Paryż, Francja
Rzym, Włochy

Położenie na mapie kraju

Londyn

Strona internetowa miasta

Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Londyn w Wikicytatach

Londyn (ang. London) – miasto w południowo-wschodniej części Wielkiej Brytanii, stolica tego państwa, a także stolica Anglii. Położony nad Tamizą, jest drugim największym miastem Europy (po Moskwie, przed Paryżem), jest także jednym z większych miast świata zarówno w skali samego miasta jak i aglomeracji. Liczba mieszkańców Londynu (w granicach tzw. Greater London) wynosi około 8,2 miliona (2006) na obszarze 1607 km²; cała zaś aglomeracja londyńska, łącznie ze wszystkimi przyległymi miastami (od Tonbridge na południowym wschodzie po Windsor na północnym zachodzie) liczy ok. 20 milionów ludzi (obszar tzw. megalopolis). Około 20% mieszkańców pochodzi z Azji, Afryki i Karaibów.

Współczesny Londyn jest największym centrum finansowym świata (od roku 2006 przed Nowym Jorkiem). Trzydzieści procent światowego obrotu walutami, czterdzieści procent światowego obrotu Eurobondow itd. W Londynie usytuowanych jest kilkaset banków, największa giełda w Europie (trzecia na świecie), liczne towarzystwa ubezpieczeniowe i inwestycyjne. Londyn jest także ogromnym ośrodkiem medialnym. Miasto pełne zabytków i muzeów przyciąga rocznie około 30 milionów turystów. Jest także największym międzynarodowym węzłem komunikacji lotniczej (lotnisko Heathrow i lotnisko Gatwick przyjęły w 2003 roku ponad 110 milionów pasażerów; Heathrow (które jest największym lotniskiem międzynarodowym pod względem liczby pasażerów) około 65 milionów, Gatwick około 30 milionów, lotnisko Stansted około 19 milionów i Luton około 3 milionów itd.).

Administracyjnie Wielki Londyn (Greater London) jest podzielony na 32 dzielnice (Boroughs) oraz autonomiczne City: z tego 12 oraz City of London tworzą Inner London (Wewnętrzny albo Centralny Londyn), a pozostałe - Outer London.

Najważniejsze (również ze względów historycznych) dzielnice to City of London i City of Westminster położone na północnym brzegu Tamizy, oraz Southwark i Lambeth na południowym brzegu.

Spis treści

1 Definicje Londynu
2 Geografia i Klimat
- 2.1 Topografia i Klimat
3 Historia Londynu
4 Główne atrakcje turystyczne
5 Szkoły polskie sobotnie
6 Sport
- 6.1 Piłka nożna
- 6.2 Żużel
7 Zobacz też
8 Linki zewnętrzne

[edytuj] Definicje Londynu

Pod pojęciem Londyn (ang. London) kryć się może kilka definicji. Londyn to region administracyjny zwany również Wielkim Londynem (ang. Greater London) zarządzany przez autonomiczne władze zwane Greater London Authority (GLA). Aglomeracja Londyńska obejmuje obszar zbliżony do Wielkiego Londynu i o trochę większej populacji. Rdzeniem Londynu jest mała, historyczna dzielnica City of London zwana też The City lub Milą kwadratową (ang. Square Mile). Dzielnica City of London ma status City, jak również jest hrabstwem ceremonialnym. Obecny obszar Wielkiego Londynu obejmuje historyczne hrabstwa Middlesex, Kent, Surrey, Essex i Hertfordshire.

40% Wielkiego Londynu jest pokryte Londyńskim Obszarem Pocztowym (ang. London postal area). Kod Londyńskiego Obszaru Telefonicznego (ang. London telephone area code) obejmuje obszar zbliżony do Wielkiego Londynu, aczkolwiek nie obejmuje niektórych dzielnic zewnętrznych, a obejmuje gminy znajdujące się poza granicami Wielkiego Londynu. W granicach Wielkiego Londynu często dokonywany jest podział na Londyn Wewnętrzny (ang. Inner London) oraz Londyn Zewnętrzny (ang. Outer London). Można również dokonać podziału na Londyn północny, południowy, zachodni oraz wschodni.

Obszar metropolitarny Londynu (ang. the metropolis) najbardziej dynamiczny wzrost osiągnął w Erze wiktoriańskiej oraz latach międzywojennych. Rozwój został zatrzymany w latach 40. XX w., z powodu II wojny światowej oraz uchwalenia Pasów zieleni wokół miast. Obszar działania Policji Metropolitarnej (ang. The Metropolitan Police District), obszar działania władz lokalnych Wielkiego Londynu oraz obszar Transportu londyńskiego (ang. London transport area) zmieniały się często, ale zazwyczaj odpowiadały granicom Wielkiego Londynu.

Stolica Anglii została przeniesiona do Londynu z Winchesteru w XII i XIII w. po zbudowaniu Pałacu Westminsterskiego i uczynieniu tegoż pałacu siedzibą Dworu królewskiego, a tym samym polityczną stolicą całego narodu angielskiego.

Rzymianie oznaczyli centrum Londonium kamieniem Londyńskim, który nadal jest widoczny na Canon Street. Koordynaty nominalnego centrum Londynu to w przybliżeniu 51°30'29" N 00°07'29" W (wg. przyjętej tradycji są to oryginalne koordynaty kamiennego monumentu Eleanor Cross w dzielnicy Charing Cross).

[edytuj] Geografia i Klimat

[edytuj] Topografia i Klimat

Wielki Londyn pokrywa obszar 1,579 km2 (609 mil kwadratowych), będąc tym samym jednym z największych miast świata, ze względu na wielkość zajmowanego obszaru. Główną cechą londyńskiej geografii jest obecność rzeki Tamizy, która przecina miasto od południowego-zachodu do wchodu. Dolina Tamizy to tereny wylewowe otoczone delikatnie pofałdowanymi wzgórzami (np. Parliament Hill, Addington Hills, i Primrose Hill). Wzgórza te nie stanowiły znaczącej przeszkody dla rozwoju Londynu, od jego początków, jako portu rzecznego, na północnym brzegu Tamizy, stąd też obszar Londynu rozwijał się na bazie okręgu.

W przeszłości Tamiza była o wiele szerszą i płytszą rzeką z rozległymi terenami bagiennymi; w czasie przypływów brzegi Tamizy osiągały pięciokrotną szerokość obecnych brzegów. Brzegi Tamizy były intensywnie niwelowane i regulowane, stąd wiele londyńskich dopływów Tamizy zasila ją pod ziemią. Tamiza jest rzeką przypływową, a tym samym podatną na wylewanie z brzegów. Niebezpieczeństwo powodzi wzrastało wraz z powolnym, ale trwałym zwiększaniem się wysokości poziomu wody w czasie przypływów poprzez powolne zalewanie wysp brytyjskich, w wyniku topnienia lodowców. W roku 1974, po dziesięciu latach prac zakończono budowę Tamy Londyńskiej w Woolwich, której działalność zażegnała niebezpieczeństwo powodzi. Tama Londyńska została zaprojektowana, aby pracować do roku 2030, obecnie trwają prace projektowe mające na celu rozbudowę tamy, łącznie ze zmianą jej stylistyki.

W Londynie panuje klimat umiarkowany z regularnym, aczkolwiek lekkim opadem przez cały rok, w przeciwieństwie do pozostałej części Wielkiej Brytanii, czy nawet pobliskiego wybrzeża. Z tego powodu Londyn jest jedną z najbardziej wilgotnych stolic Europy. Najcieplejszym miesiącem jest lipiec, ze średnimi temperaturami mierzonymi w Greenwich pomiędzy 13.6 °C do 22.8 °C (56.5 to 73.0 °F). Rekordowa temperatura 38.1 °C została zarejestrowana w innej części Londynu 10 sierpnia 2003 r. Najzimniejszym miesiącem jest styczeń, z temperaturami pomiędzy 2.4 °C a 7.9 °C (35.6 do 46.2 °F). Średni roczny opad atmosferyczny wynosi 583,6 mm - największy średni opad występuję w lutym. Opady śniegu są bardzo rzadkie - w wyniku ciepła wytwarzanego w obszarach zurbanizowanych, temperatura zimą w Londynie może być wyższa o 5 °C od obszarów otaczających aglomerację.

[edytuj] Historia Londynu

Parlament, widok z London Eye

Londyn w 1300

Pociągi Docklands Light Railway prowadzi komputer. Stacja Tower Gateway

początki celtyckie - osada - prawdopodobna nazwa: Lyn-dun
podbój rzymski w roku 43 n.e., w 50 istnieje już port i miasto Londinium na miejscu dzisiejszego City,
w roku 60 spalony w powstaniu królowej Boudiki
odejście Rzymian na przełomie IV/V w.
w roku 604 powstaje pierwsza katedra św. Pawła
przypuszczalnie około 800 roku powstaje pierwszy klasztor w Westminster
w wieku XI Edward Wyznawca buduje Opactwo Westminsterskie i Pałac Westminsterski (późniejszą siedzibę Parlamentu)
w roku 1066 Wilhelm Zdobywca rozpoczyna budowę Tower of London
w roku 1305 zostaje stracony William Wallace, przywódca szkockiego powstania przeciw rządom Normanów
w roku 1570 otwarcie Royal Exchange (Giełdy Królewskiej)
w roku 1605 Guy Fawkes został stracony po udaremnieniu próby wysadzenia przez spisek Parlamentu
w roku 1666 wybuch wielkiego pożaru Londynu
w roku 1694 powstaje Bank of England
w roku 1710 Christopher Wren kończy budowę obecnej katedry św. Pawła (poprzednia, gotycka - zniszczona w wyniku Wielkiego Pożaru)
w roku 1834 w wyniku pożaru ulega zniszczeniu większa część Pałacu Westminsterskiego, odbudowa (w stylu gotyckim) trwała do ok. 1860 r.
w roku 1851 - Wielka Wystawa Przemysłu Wszystkich Narodów, będąca de facto pierwszą Wystawą Światową, czyli dzisiejszym EXPO
w roku 1863 królowa Wiktoria otwiera Metropolitan Line - pierwszą linię metra
w roku 1894 otwarcie Tower Bridge
w roku 1908 Letnie Igrzyska Olimpijskie
w roku 1940 i później w wyniku niemieckich nalotów zostaje zniszczona część wschodniego Londynu
w roku 1948 kolejne Letnie Igrzyska Olimpijskie
w roku 1953 koronacja Elżbiety II
w roku 1981 ślub księcia Karola i Diany w katedrze św. Pawła
w roku 1982 ukończenie budowy Thames Barrier
w roku 2000 otwarcie Tate Modern, London Eye i Millennium Dome
w roku 2005 Wielkie wydarzenie muzyczne Live 8 (w tym samym czasie w 7 innych miastach świata); to było powtórzenie największego koncertu w historii Live Aid z roku 1985
w roku 2005 zamachy terrorystyczne, w których łącznie doszło do 8 eksplozji bombowych (6 w tunelach londyńskiego metra - w tym 3 nieudanych oraz 2 w miejskich autobusach - w tym 1 nieudanej)
w roku 2007 doszło do 2 nieudanych zamachów bombowych
w roku 2012 odbędą się tu Igrzyska XXX Olimpiady