Synonim
Synonim (gr. synōnymos = 'równoimienny'; za Kopalińskim) - wyraz lub dłuższe określenie równoważne znaczeniowo innemu, lub na tyle zbliżone, że można nim zastąpić to drugie w odpowiednim kontekście. Synonimia może dotyczyć konstrukcji składniowych (mówić wiersz - mówić wierszem), form morfologicznych (profesorowie - profesorzy) i leksemów. Synonim nie jest inną nazwą desygnatu, jest wyrazem bliskoznacznym. Nie jest również synonimem równoważny wyraz z obcego języka, chyba że utrwalił się w języku danego narodu jako wyraz pochodzenia obcego (obcojęzyczny) (zobacz: zapożyczenia językowe).
Zawsze można wykazać różnice pomiędzy dwoma synonimami, np. w popularności ich stosowania w określonych zwrotach lub w różnych grupach społecznych. Historycznie rzecz ujmując synonimy mogły kiedyś oznaczać inne rzeczy, a dziś się ujednoliciły znaczeniowo, lub odwrotnie - istnieje tendencja do różnicowania znaczeniowego synonimów, które wraz z istniejącym zawsze rozwojem każdego języka może doprowadzić do całkowitego rozdzielenia znaczeń obecnych synonimów.
Synonimami są np. słowa barwa i kolor, które znaczą dokładnie to samo, jednak statystyka ich użycia w różnych związkach frazeologicznych jest różna. Między synonimami istnieją zwykle także różnice stylistyczne.
Przeciwieństwem synonimu jest antonim - termin o znaczeniu przeciwstawnym.
Synonim to także pojęcie stosowane w taksonomii (skrót syn.), przy czym tu jednak oznacza nierównoważne określenia odnoszące się do tego samego podmiotu (w tym wypadku taksonu). Terminem tym określa się bowiem wszelkie nazwy naukowe z wyjątkiem przyjętej za ważną. Nazwy synonimiczne powstają, gdy:
- ten sam takson opisywany jest przez taksonomów pracujących niezależnie od siebie,
- stwierdzono, że dotychczasowa nazwa jest niepoprawna lub nieuprawniona (nie spełnia wymagań kodeksu nomenklatorycznego, np. jest później utworzonym homonimem),
- takson jest inaczej ujmowany od strony taksonomicznej.
Jeżeli nazwa naukowa jest synonimem z pierwszego lub drugiego wymienionego wyżej powodu, określana jest nazwą synonimu homotypowego (nomenklatorycznego). Synonim taki odnosi się do tego samego typu (taksonu) co jego poprawna nazwa. Jeśli niepoprawne nazwy powstały w wyniku zmian taksonomicznych (np. polegających na połączeniu, rozszczepieniu lub przeniesieniu taksonów), wówczas każda z nich określana jest mianem synonimu heterotypowego (taksonomicznego).
[edytuj] Bibliografia
- Clive A. Stace: Taksonomia roślin i biosystematyka. Warszawa: Wydawnictwa Naukowe PWN, 1993. ISBN 83-01-11251-4.
[edytuj] Zobacz też
Akronim, allonim, ananim, anonim, antonim, egzonim, eponim, etnonim, hagionim, homonim (termin także stosowany w taksonomii), kryptonim, paronim, pseudonim, toponim.