Ukraina
Ukraina (ukr. Україна) – państwo położone w Europie Wschodniej. Graniczy od północy z Białorusią, od zachodu z Polską, Słowacją i Węgrami, od południa z Rumunią i Mołdawią oraz Morzem Czarnym, od wschodu zaś z Rosją. Ukraina uzyskała niepodległość w 1991 po rozpadzie ZSRR. Ukraina jest członkiem-założycielem ONZ oraz organizacji regionalnych i subregionalnych tj. OBWE, GUAM i Organizacja Państw Morza Czarnego.
[edytuj] Ustrój politycznyRepublika, od 24 sierpnia 1991 niepodległa. 8 grudnia 1991 wraz z Federacją Rosyjską i Białorusią podpisała porozumienie o utworzeniu Wspólnoty Niepodległych Państw. Zgodnie z konstytucją, uchwaloną VI 1996 przez Radę Najwyższą, głową państwa jest prezydent, wybierany w głosowaniu powszechnym na kadencję 5-letnią; najwyższym organem władzy państwowej jest jednoizbowy parlament – Rada Najwyższa Ukrainy, w której skład wchodzi 450 deputowanych, wybieranych w wyborach powszechnych na 5 lat (od 2006 roku, wcześniej kadencja trwała 4 lata); organem władzy wykonawczej jest rząd (Gabinet Ministrów), na jego czele stoi premier, powoływany przez Radę Najwyższą, na wniosek prezydenta. Na mocy konstytucji rząd jest podporządkowany bezpośrednio prezydentowi. 1 stycznia 2006 roku nabiera mocy prawnej nowa redakcja Konstytucji Ukrainy. System polityczny staje się podobny do polskiego. [edytuj] Scena polityczna Zobacz więcej w osobnym artykule: Partie polityczne Ukrainy. Zobacz więcej w osobnym artykule: Wybory parlamentarne na Ukrainie w 2007 roku.[edytuj] Przestrzeganie praw i swobód
Wolność i demokracja W raporcie Freedom in the World 2007, ogłoszonym przez pozarządową amerykańską organizację Freedom House, Ukraina znalazła się w kategorii państw "Wolne" ze wskaźnikiem 2,5 w 7-stopniowej skali (raport, [3])
Wolność prasy i mediów 1) w raporcie Freedom of the Press 2005 (Freedom House), Ukraina znalazła się w kategorii państw "Częściowo wolnych" na 134 miejscu na 194 (razem z Sierra Leone, przed Mołdawią 136. i Rosją 145.) ze wskaźnikiem 59 w 100-stopniowej skali ([4]; mapa wolności prasy: [5]) 2) w raporcie Press Freedom Index 2004 organizacji Reporterzy bez Granic (ang. Reporters Without Borders, RWB, fr. Reporters sans frontières, RSF), Ukraina była razem z Mauretanią na 138 miejscu na 167 (za Jemenem i Azerbejdżanem, tuż przed Rosją 140. i Białorusią 144). Zdaniem RWB, w zakresie wolności mediów na Ukrainie (przed pomarańczową rewolucją) panowała "trudna sytuacja". Źródło: [6], zob. też: [7] [edytuj] Historia Zobacz więcej w osobnym artykule: Historia Ukrainy.Na początku IX w. powstało pierwsze państwo obejmujące częściowo terytorium dzisiejszej Ukrainy – Ruś Kijowska. W 988 książę kijowski Włodzimierz Wielki przyjął chrzest z Bizancjum. W XIII w. większość wschodniej Rusi Kijowskiej znalazła się pod panowaniem Tatarów, zaś ośrodek państwowości został przeniesiony na zachód do Rusi Halicko-Wołyńskiej. W XIV w. zachodnia część dzisiejszego państwa Ukrainy – Grody Czerwieńskie – została zajęta przez Polskę zaś wschodnia – Ruś – przez Wielkie Księstwo Litewskie i później w wyniku unii lubelskiej w 1569 r. przekazana do Korony. W 1596 r. część biskupów Kościoła prawosławnego przyjęła zwierzchnictwo papieża w wyniku unii brzeskiej. W XVII w. doszło do serii powstań kozackich przeciwko Koronie, najpoważniejsze z których, pod przewodnictwem Bohdana Chmielnickiego, zakończyło się odłączeniem od Korony i zajęciem lewobrzeżnej Ukrainy przez Rosję. W wyniku rozbiorów I Rzeczypospolitej Rosjanie zajęli okolice Kijowa, Podole i Wołyń i prowadzili tam bezwzględną rusyfikację. Austriacy zajęli tzw. Galicję, gdzie stopniowo pozwalali na rozwój ukraińskich organizacji oświatowych, kulturalnych i ekonomicznych. Po pierwszej wojnie światowej, polsko-ukraińskich walkach i wojnie polsko-bolszewickiej, Galicja Wschodnia i Wołyń znalazły się w II Rzeczypospolitej, Ruś Podkarpacka weszła w skład Czechosłowacji, Besarabia i Bukowina – Rumunii, zaś reszta współczesnej Ukrainy została jako jedna z republik radzieckich włączona do ZSRR. W latach 1918-1922 na ziemiach dzisiejszej Ukrainy wybuchło powstanie anarchistów pod wodzą Nestora Machno, stłumione przez Armię Czerwoną. W 1932 centralnie sterowana polityka ekonomiczna spowodowała na sowieckiej Ukrainie klęskę głodu (wielki głód na Ukrainie), doprowadzając do śmierci znaczną liczbę (jak podają historycy od czterech do dziesięciu milionów) ukraińskich chłopów, zaś stalinowskie czystki wyniszczyły ukraińską, jak i polską inteligencję. W wyniku paktu Ribbentrop-Mołotow we wrześniu 1939 zagarnięte przez Sowietów polskie tereny zostały włączone na dwa lata do Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. W czasie II wojny światowej zginęło tutaj ok. siedmiu milionów ludzi różnej narodowości. Część ukraińskich środowisk narodowych kolaborowała wówczas z nazistami. Po wojnie na mocy ustaleń jałtańskich do Ukraińskiej SRS zostały włączone wschodnie ziemie II Rzeczypospolitej, ze Lwowem. Po 1945 r. do Ukraińskiej SRS została włączona też Ruś Zakarpacka (Ukraina Zakarpacka). W 1954 Krym został przeniesiony z Rosyjskiej SRR. Pod koniec lat 50., wskutek odwilży odrodził się ruch niepodległościowy. 26 kwietnia 1986 r. w radzieckiej elektrowni atomowej w Czarnobylu doszło do największej na świecie katastrofy atomowej. I tak niespełna 50-letnia 1991 Ukraina uzyskała niepodległość dzięki rozpadowi ZSRR. Polska była pierwszym krajem[potrzebne źródło], który uznał niezależność Ukrainy (2 grudnia 1991). Dzisiejszy Lwów to miasto bliźniacze Krakowa. Przed II wojną światową oba miasta były głównymi ośrodkami nauki i kultury w Polsce. Zobacz więcej w osobnym artykule: Pomarańczowa rewolucja.W 2006 roku wraz z rządem Rosji Ukraina zablokowała bez uzasadnienia import polskiego mięsa. Ważnym historycznym wydarzeniem będzie organizacja na Ukrainie (wraz z Polską) Mistrzostw Europy w piłce nożnej w 2012 roku. Będzie to pierwsza tych rozmiarów impreza sportowa zorganizowana we wschodniej części Europy. [edytuj] Geografia 
Krajobraz Ukrainy składa się głównie ze stepów i wyżyn, na zachodzie rozciągają się Karpaty, a na Krymie – Góry Krymskie.
[edytuj] KlimatZnaczna część Ukrainy jest położona w zakresie klimatu umiarkowanego kontynentalnego, natomiast południe (na przykład Krym) - morskiego. Obszar kraju znajduje się najczęściej pod wpływem polarnomorskich i polarnokontynentalnych mas powietrza. Bilans promieniowania jest tu dodatni i wynosi na północy 35 kcal/cm², a na południu 50 kcal/cm². Najbardziej charakterystyczną cechą klimatu Ukrainy jest jego wzrastający z zachodu na wschód kontynentalizm termiczny. W związku z tym roczne amplitudy temperatury powietrza wahają się od 25°C we Lwowie do 30°C w Starobielsku. Na terenie kraju przeważa również kontynentalny rozkład opadów z maksimum w ciepłym okresie roku. Roczna suma opadów maleje z północnego zachodu ( 600 mm ) na południowy wschód ( 400 mm ). [edytuj] GlebyW północnej cześć kraju największy obszar zajmują gleby bielicoziemne. W lasach spotyka się szare gleby leśne. Na bagnach wykształciły się gleby bagienne i torfowo-bagienna. Dominującym typem gleb są czarnoziemne zajmujące ok.60% kraju co stanowi blisko 40% światowych zasobów tego typu gleb. Występują one w strefie stepu i lasostepu. W północnej części lasostepu największą powierzchnię zajmują czarnoziemu ubogie w próchnicę (4-5%). Natomiast w południowej jego części rozwinęły się czarnoziemy o zawartości próchnicy 6-6,5%. Niską zawartością próchnicy charakteryzują się także czarnoziemy leżące w północnej części stepu (3-4%). Południową cześć Niziny Czarnomorskiej i Krymu zajęte są przez gleby ciemnokasztanowe. Na Nizinie Zakarpackiej dominującym typem są kwaśne gleby brunatne. W Górach Krymskich zaznacza sie różnica w pokrywie glebowej związana z ekspozycją stoków - stoki północne pokryte są szarymi glebami leśnymi,a południowe czerwonoziemami. Obszary zasolone zajmują na Ukrainie 330 tyś. ha. Najwięcej tego typu gleb występuje w autonomicznej republice Krymu oraz w obwodach: chersońskim, dniepropietrowskim i ługańskim. [edytuj] Ustrój i Podział administracyjny Zobacz więcej w osobnym artykule: Podział administracyjny Ukrainy.
Od proklamowania niepodległości 24 sierpnia 1991 roku Ukraina jest republiką parlamentarną. Terytorium Ukrainy w I rzędzie dzieli się na 24 obwody (ukr. oблacть (IPA: oblast')) + 2 miasta wydzielone (Kijów i Sewastopol) oraz 1 republikę autonomiczną (Autonomiczną Republikę Krymską) posiadającą własną konstytucję i rząd. W II rzędzie Ukraina dzieli się na 492 rejony (inaczej powiaty, ukr. pайон (IPA: rajon)). [edytuj] Wielki i mały herbOficjalnym herbem Ukrainy jest Tryzub (Trójząb). Herb występuje w odmianie małej jako herb państwowy, to znane są projekty tzw. odmiany wielkiej herbu. Projekty te jednak jeszcze nie zostały oficjalnie zatwierdzone. Zobacz więcej w osobnym artykule: Herb Ukrainy.[edytuj] Dni świąteczne na Ukrainie
[edytuj] Demografia
Ludność miejska: 72% Narodowości
78% mieszkańców deklaruje narodowość ukraińską. Jedynie 67% deklaruje, że posługuje się językiem ukraińskim, choć odsetek ten zwiększa się od momentu ogłoszenia niepodległości. Język ukraiński zdecydowanie dominuje w życiu codziennym zachodniej części kraju, a na Ukrainie środkowej oraz w stołecznym Kijowie jest on używany równolegle wraz z rosyjskim. Z kolei wśród ludności Ukrainy wschodniej, południowej oraz Krymu wyraźnie przeważa rosyjski. Ludność południowo-wschodniej Ukrainy pozostaje głęboko zrusyfikowana, dominuje wśród niej przeświadczenie, iż Ukraińcy i Rosjanie są częścią jednej wspólnoty cywilizacyjnej, a w interesie obu narodów leży ścisła współpraca. Mieszkańcy Ukrainy środkowej i - zwłaszcza - zachodniej podkreślają swoją odrębność kulturowo-cywilizacyjną od Rosjan. Silne są wśród nich tendencje proeuropejskie. Struktura wyznaniowa 50% deklaruje się jako wierzący: od 25% do 32% należy do Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej (Patriarchatu Kijowskiego), głównie w środkowych regionach kraju, od 7% do 10% – Ukraińskiej Cerkwi Greckokatolickiej niemal w całości na zachodzie kraju, od 5% do 12% Patriarchatu Moskiewskiego.
Zobacz więcej w osobnym artykule: Ukraiński Kościół Prawosławny. Zobacz więcej w osobnym artykule: Ukraińska Cerkiew greckokatolicka.[edytuj] Gospodarka Zobacz więcej w osobnym artykule: Gospodarka Ukrainy.Ukraina była najważniejszą po Rosji republiką Związku Radzieckiego. Wartość produkcji Ukrainy czterokrotnie przewyższała produkcję następnej w kolejności republiki. Żyzne ukraińskie czarnoziemy dawały ponad 25% rolniczej produkcji Związku Radzieckiego. Stąd pochodziły też znaczące ilości mięsa, mleka, zboża i warzyw przeznaczone dla innych republik. Analogicznie, przemysł ciężki Ukrainy dostarczał wyposażenie i surowce do ośrodków przemysłowych i wydobywczych pozostałych republik. Aktualnie Ukraina zależna jest od importu energii, zwłaszcza gazu ziemnego. Krótko po rozpadzie Związku Radzieckiego rząd Ukrainy uwolnił większość cen i ustanowił prawne zasady prywatyzacji, ale opór w kołach rządowych spowodował zaniechanie reform i doprowadził do pewnego uwstecznienia. W latach 1992- 1999 produkcja spadła o 40% poniżej poziomu produkcji z 1991. Swobodna polityka monetarna doprowadziła pod koniec 1993 r. do hiperinflacji. Od wyboru na prezydenta w 1994 Leonid Kuczma wprowadził reformy gospodarcze, zaprowadził dyscyplinę finansową i starał się o zniesienie kontroli cen i handlu zagranicznego. Kryzys finansowy w Rosji roku 1998, spowodował gwałtowny spadek eksportu oraz popytu krajowego, niwecząc tym samym nadzieje Ukrainy na przewidywany, po raz pierwszy od uzyskania niepodległości, wzrost gospodarczy. W 1999 produkcja nadal zmniejszała się nieznacznie. Rząd nie był też w stanie zmniejszyć olbrzymich zaległości w wypłatach pensji oraz rent i emerytur. Ukraina jest największym – po Rosji – krajem europejskim (604 tys. km²). Blisko 48 milionów mieszkańców powoduje, iż jest to rynek o dużym potencjale. Od 2000 r. Ukraina jest w fazie dynamicznego wzrostu (5%-6% wzrostu PKB średniorocznie). W 2002 r. PKB wzrosło o 4,6%, w 2003 r. – o 8,5%. 5 lutego 2008 roku zakończyły się negocjacje o członkostwo tego państwa w WTO[2]. Do 4 lipca 2008 ukraiński parlament ma czas na ratyfikowanie umowy, która zapewni Ukrainie pełne członkostwo w tej organizacji. Słabe strony gospodarki ukraińskiej:
Gospodarka ukraińska opiera się głównie na przemyśle metalurgicznym (ok. 23% produkcji przemysłowej), spożywczym (18%), maszynowym (ok. 12%) i wydobywczym (ok. 11%). Wpływy z eksportu surowców i nisko przetworzonych wyrobów metalowych dostarczają ok. 70% wpływów do budżetu. Polska zajmuje 7. miejsce (ok. 3,5%) w eksporcie ukraińskim i 3. miejsce (ok. 3,2%) w imporcie. Główni inwestorzy zagraniczni na Ukrainie to: Stany Zjednoczone, Cypr, Wielka Brytania, Holandia i Rosja. Ogólna wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych – ok. 6,7 mld USD (dane na 1 I 2004 r.). Polska zainwestowała na Ukrainie ponad 153 mln. USD. Wartość ukraińskich inwestycji w Polsce z kolei przekroczyła 300 mln USD (Huta Częstochowa, FSO, Stocznia Gdańsk). Ukraina jest uznawana przez Unię Europejską za państwo o gospodarce rynkowej. [edytuj] Statystyki makroekonomiczne
Struktura branżowa inwestycji zagranicznych na Ukrainie:
[edytuj] Ukraina w rankingach
[edytuj] Rankingi międzynarodowe
Przypisy
[edytuj] Zobacz teżDodatkowe informacje w siostrzanych projektach:
 Cytaty w Wikicytatach Grafiki i media na Wikimedia Commons Wiadomości na Wikinews
[edytuj] Linki zewnętrzne
 Armenia • Azerbejdżan • Białoruś • Gruzja • Kazachstan • Kirgistan • Mołdawia • Rosja • Tadżykistan • Turkmenistan (członek stowarzyszony) • Ukraina • Uzbekistan |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![[10]](http://www.heritage.org/research/features/index/downloads/Index05_EconFreedomMAP.jpg){kind=link}