Władysław Gomułka

Władysław Gomułka 6 lutego 1905–1 września 1982

I sekretarz KC PZPR
Okres urzędowania	od 21 października 1956 do 20 grudnia 1970
Przynależność polityczna	Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Poprzednik	Edward Ochab
Następca	Edward Gierek

Władysław Gomułka, ps. Wiesław (ur. 6 lutego 1905 w Białobrzegach, zm. 1 września 1982 w Konstancinie) - polski polityk, działacz komunistyczny, I sekretarz KC PPR (1943–1948), I sekretarz KC PZPR (1956–1970).

Urodzony w Białobrzegach (obecnie dzielnica Krosna). Od 1919 pracował jako ślusarz w przemyśle naftowym. W latach 1922- 1925 działał w związkach zawodowych. Został sekretarzem okręgu związku w Drohobyczu. W latach 1925-1926 należał do Narodowej Partii Chłopskiej. W 1926 zorganizował strajk w kopalniach ropy w Drohobyczu. Początkowo działał w PPS-Lewica, a w początkach 1927 wstąpił do KPP. W 1932 aresztowany i skazany na 5 lat więzienia za "działalność na szkodę państwa polskiego, a w interesie Rosji", niedługo po procesie sądowym i wyroku wymieniony na jednego ze schwytanych przez Rosjan agentów polskiego wywiadu granicznego. W latach 1934-1935 przebywał w Moskwie, gdzie ukończył szkołę partyjną, Międzynarodową Akademię Leninowską. W latach 1935-1938 działał w Związku Zawodowym Chemików na Górnym Śląsku, a mieszkał w Świętochłowicach. W międzyczasie ponownie aresztowany w 1936 z przerwami przetrzymywany w więzieniu do wybuchu wojny.

Po kampanii wrześniowej, w czasie której wydostał się z więzienia w Sieradzu, przedostał się do Białegostoku, później do Lwowa. W 1941 wrócił w krośnieńskie, gdzie wstąpił do PPR. Zakładał jej komórki na Podkarpaciu, a w lipcu 1942 przyjechał do Warszawy, gdzie został jednym z przywódców PPR. Od lipca 1942 sekretarz KW w Warszawie, od października 1942 członek KC, od stycznia 1943 członek sekretariatu KC, a od 23 listopada 1943 I sekretarz. Autor podstawowych dokumentów programowych, w tym wydanej w 1943 broszury "O co walczymy". Inicjator utworzenia KRN. W rządzie lubelskim, a później w TRJN wicepremier i minister Ziem Odzyskanych.

Odpowiedzialny za sfałszowanie wyników referendum ludowego w 1946. 22 czerwca tego roku wziął udział w naradzie wraz z Bolesławem Bierutem i doradcą radzieckim przy MBP płk Siemionem Dawidowem na której omówił techniczne szczegóły fałszowania wyników referendum. ^[1]

W 1947 na spotkaniu liderów partii komunistycznych w Szklarskiej Porębie, na którym powstał Kominform, wygłosił mowę, w której stwierdził, że w Polsce nie powinien istnieć system jednopartyjny i że należy utrzymać podział na PPR i PPS. W czasie przemówienia wiele osób wyszło z sali, a w kilka miesięcy później zdjęto ze stanowiska I sekretarza, na którym zastąpił go Bolesław Bierut.

On sam został kierownikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu. Oskarżony o odchylenie prawicowo-nacjonalistyczne, uwięziony w 1951 (zwolniony w 1954) i usunięty z partii. Ponownie przyjęty w 1956 w wyniku wypadków czerwcowych, dokooptowany w skład KC, 21 października wybrany I sekretarzem. Po dramatycznych pertraktacjach z przybyłymi do Warszawy władzami ZSRR, zdołał uzyskać wycofanie do baz zmierzających na Warszawę oddziałów radzieckich i częściową akceptację władz ZSRR dla umiarkowanych reform. W początkowym okresie swoich rządów realizował politykę umiarkowanych reform i odprężenia (zwaną odwilżą gomułkowską), czemu towarzyszyła dekolektywizacja rolnictwa, poprawa stosunków z kościołem katolickim i pierwsze próby uzyskania od RFN potwierdzenia granicy na Odrze i Nysie Łużyckiej.

W II połowie lat 60 zaostrzył kurs, zwiększając jednocześnie nacisk na "właściwe stosunki" z ZSRR, czego skutkiem było zdjęcie ze sceny Dziadów w reż. Kazimierza Dejmka. Inicjator kampanii antysemickiej w 1968 roku, która spowodowała masową emigrację Żydów z Polski. Po wypadkach marcowych jego pozycja uległa osłabieniu. Na uwagę zasługuje rónież fakt, iż sam był mężem Liwy Szoken Polki pochodzenia żydowskiego. Popierał także interwencję LWP w Czechosłowacji w 1968 uważając, że przejęcie władzy w Czechosłowacji przez ekipę prozachodnią i proniemiecką zagrozi nieuznawanej i negowanej wówczas oficjalnie przez RFN granicy Polski na Odrze i Nysie Łużyckiej. W grudniu 1970 doprowadził do podpisania pomiędzy Polską a RFN układu, w którym RFN uznało zachodnią granicę Polski. Korzystając z tego niewątpliwego sukcesu w polityce zagranicznej postanowił wprowadzić podwyżkę cen na mięso i jego przetwory, co w konsekwencji doprowadziło do protestów społecznych.

Grób Władysława Gomułki na Powązkach

W grudniu 1970 na jego polecenie krwawo stłumiono (kilkadziesiąt ofiar śmiertelnych) robotnicze manifestacje na Wybrzeżu. 20 grudnia pod naciskiem zwolenników Edwarda Gierka zmuszony do ustąpienia ze stanowiska I sekretarza, a w 1971 przeniesiony na emeryturę. Sformułował wówczas tezę w myśl której tak, jak za upadek I RP odpowiadała ciemnota, warcholstwo i tendencje anarchiczne szlachty, a za klęskę II RP wg niego burżuazja, to grabarzem Polski Ludowej będzie klasa robotnicza (napisane przez niego później pamiętniki wydano drukiem po raz pierwszy w 1994). Zmarł na raka w Konstancinie.